(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "ihya ulumiddin - Imam Gazali"

Hticcetu'l-Islam, Zeynii'd-Din, Mticeddid-i Kebir, 
Altm-i Rabbani, Mtir§id-i K&mil, Hadim-i 
§eriat-i Mutahhara, Ehl-i Siinnetin Gbzbebegi 

imam Ebu Hamid Muhammed 

el-GAZALi 

(Rahmetullahi aleyh) 




iHYAU 'ULOmI'D-DIN 

TERCUMESi 

(BlRiNCi ClLD) 

(Mtielllfin mukaddimesi ve on «Kitab»dan miitegekkildir) 

www.ihya.org 



ASLINA SADIK kabnar&k — gikartma ve ilave yapiJraaksizin — 

hiarlanan bu Ihy&u 'Uiumi'd-Din Tercflmesl, escrin ARAPQA 

ASLI GlBl dort cilt halinde negr edilmektedir. 



Terciime eden : 

Ahmed SERDARO&LU 

Diyanet Jgleri Reisligi Mufettiglerinden 

ISTEME ADRESI: 

HUZUR 
YAYIN-DAfilTIM 
FaruksaGlam BEDIR YAYINEVI 

Calalfegme Sok. Yacer Han. p,K. 1060 - Istanbul 

No:46 / Kac 2 Cagaloglu-tST. 
Tel: 513 50 57 

" — — — . ■■ .'.-'-■'_■■ _ ■ — ■— ■■-■ — — « ■■■■■■■■ ■ i ■■■ ■ i — 

www. ihya.org 
Web Sitesi Sunar 

www.yakup.info & www.hanci.org 



ihyau 'UIQmi'd-Din (Cilt: 1) 

Rub'u'l-ibadat 

ALTINCI KITAB 

KiTABU ESRARi'S-SAVM 

(ORUCUN SIRLARI KlTABI) 

(tg BABDAN Mt)TE§EKKiLDiR) 



MUKADDtME. 

1 inci BAB : ORUCUN ZAHIR PARZLARI, SUNNETLERI VE 
MUFSfDLERt BEYANINDADIR. 

2 nci BAB : ORUCUN SIRLARI VE BATINt SARTLARI BE- 

yAnindadir. 

3 iincii BAB : NAFlLE ORUCLAR VE BUNLARIN TERTtBt 
BEYANINDADIR. 



F. 41 




ORUCUN SIRLARI 

MUKADDlME 

Hamd, yalniz Allahu Teala'ya mahsustur (O'na hamdederim). O 
Allah ki, geytamn emellerini red, umduklannda kendislni husrana 
•dugurmek, hile ve . desiselerinden korumak suretiyle, (mii'min) kul- 
larma en biiyiik in'am ve ihsanda bulunmugtur. Qunkii (§eytanin §er- 
rinden korunmakta) orucu, dostlan Igin slper ve kal'a kildi. Orug 
.sayesinde kendilerine Cennet kapilarim agti. geytanin kalblerine yol 
bulmasinin, gizli §ehvetler sebeblyle oldugunu ve bu §ehvetleri at- 
raak ile, nefs-i mutmainnenin, hasmi olan geytana galib gelecegini 
onlara bildirdi. Salat, mahlukatin efendlsi ve onlara bnctiluk etmefc- 
Ie bu yolu kolayla§tiran Muhammed Aleyhisselama, selam, niibiiv- 
vet nuru ile aydinlanan basiret ve tistun akil sahibleri olan AshatH 
Kirami flzerine olsun. 

Bilmi§ ol ki Peygamber Efendimizln : 
«Oru<; sabrin yarisidir.n (748) ve yine : 



> a 






«Sabtr, imanin yarusidir.n (749) 

touyurduguna gore; Orus, imanin dortte bir ciiz'udiir. Ayni zamanda 
•orug, yalniz Allah'a mahsus bir ibadet olmak hususiyetiyle de tema- 



(748) Tirmizi, tbn Mace. 

(749) EbO Nuaym tHilymde. 



644 1HYAU 'ULCMfD-DIN — Cilt: 1 - RUBUX-1BADAT 

ytiz etmi§tir. Zira Peygamber Efendimizin Allahu Teala'dan hikaye 
buyurduklan bir hadis-i kudside : 

«Her hasenc; on niislindeii ycdiyiiz mislinc kadardir. [Yani en az 
her iyilige hire ondan yediyuz misline kadar sevab verilir] , yalmz orut; 
bana mahsustur, onun miikafatmi da ancak ben vcririm. [Yani mii- 
kafati gok daha fazladir.]» (750) buyurmu§tur. 

Ayet-i Celilede de : 

«Sabir edenlere verilecek ecirleri hesabsizdir.n (39 - Ziimer : 10) 
buyurulmu§tur. Oruq ise sabnn yansidir. Onun miikafati, takdir ve 
hesaba gelmez. Bu hususta Peygamber Efendimizin §u hadisi sana 
yeter : 

• * -*f * s . '*'** 

■ . I 1 * L II • * 1 n 



^V oi^-ij <-Ui.j <J>*-s j-Vj Uj|Jfj _^4Jil J^jiWJl 

• T i"f " i ■* • * ti^ 

«Nefsiin kabza-i kudrctinde olan [Allah] a yemin ederirn ki, orue- 
lunun agiz kokusu Allah katinda misk kokusundan daha ho§tur. Aziz 
ve celil olan Allahu Teala buyurur ki, [kulum] §ehvetini, yemesini ve- 
ismesini ancak benim [nzam] icin tcrketmi$tir. O halde oruc benim 
icindir; miikafati m da ancak ben vcririm. » (751) 

Yine Peygamber Efendimiz : 



(750) Buhari ile Muslim, Ebfl Hiireyre'den. 

(751) Buhari ile Muslim, Orug bahsindc. Tccrid-i Sarih -C. 0, sf. 248. 



6 nci KlTAB — MUKADDtME 645 

tiCennetin bir kapisi var adina "Reyyan" dcrler, oradan ancak 
oru^lular girebilir.u (752) buyurmugtur. 

Orus tutana, orucun muk&fati olarak, Allah'a ula§masi va'dedil- 
mistir. Diger bir hadiste : 

■ <jj *UJ -up *>•*» j •jUailJUfr '**-j* :ol>y _»WaJj » 

«Oru$luaun iki sevinci vardir. [Bunlar] ifiar anindaki sevinci 
ile, Allah'a miilakali sirasindaki scvineidu\» (753) 

Baska bir hadiste : 

«Her seyin [girilecek bir] kapisi vardir. ibadetfti kapisi da orug- 
tur.n (754) 

Daha ba§ka bir hadiste : 

*' , c , f «' 

(I Si Up JUaJl *..->* 

«Oru£lunun uykusu ibadettir.n buyurulmu§tur. 

Ebu Hureyre (R.A.) 'nin Peygamberimizden rivayet ettigi 
bir hadiste Peygamber Efendimiz : 

■ *..-* i--f* '.*,*. ' *'U-* ,'•*• ' **' >"■'' J,, "> V.' rift 
'..".*■-'< ^ •"? !f " . i"-." .° '\'~' f t t-^n - '.*•' " 

«Ramazan ayi girdigi zaman, cennet kapilan agtirilir, Cehennem 
kapilati kapattiribr. geytanlara kelepge vurdurulur. Bir miinadi, Ey 



(752) Buh&r! ile Muslim, Sehl b. Sa'd'dan. Tecrid-i Sarih C. G, sf. 250. 

(753) BuhSri ile Muslim, Ebfl Hureyre"den. Tecrid-i Sarih C. 6, sf. 254. 

(754) ibnii'l - MiMrek «Ziihd»Unde. 



646 1HYAU 'ULOMt'D-DIN — Cilt: 1 — RUB'UX - JRADAT 

^hayir taleb eden gel! Ey fenahk pe§inde kogan vazgec,! diye tinle- 
nir.» (755) buyurmugtur. 

Vekl', Allahu Teala'nin : 

«Oni£lu olarak gecirdiginiz giinler kar§iligi olarak gimdi aiiyet- 
le ycyin icm.» (69 - El-Hakka: 24) ayetindeki : «Get;irdiginiz gun- 
ler» den muifidi, «Orag gunleridir.n demi§tir. Qttnku yememek igme- 
mekle, o gimleri bo§ birakmiglardir. Restil-i Ekrem (Sallallahu aley- 
hi ve sellem) iftihar rfitbesini ziihd ile orue arasinda topladt ve §5y- 
le buyurdu : 



.-* 



Lull iJit/JjiS J-GlfLiUL iS^^C'JC'Aioi* 
■'*Jj?&j£Zts*» ijUiCi twilir 4^f tf£i lijUJi 

uAHahu Teala abid olan gentle, . meleklere iftihar eder ve buyu- 
rur: Ey faenim i$in §ehvetini terkedip genc,Iigini feda eden gen;, sen 
faenim katunda, bazi meleklerim gibisin.w (756) 

Yine Peygamber Efendimiz Allahu Teala'nin, orus tutanlar hak- 
kinda §oyIe buyurdugunu bildlriyor : 



1 Ji-I J- <Ul^J 



«Ey Meleklerim! Bakm kulnm benlm nzam i?in yemesinl, Igme- 
sinl, gehvetini ve zevkini nasil terketmi§tir.» 



(raS) Tinniri. 

(756) Ibn Adiyy, Ibn Mesfid'dan. 



6 nci KTTAB ~ MUKADDtME 647 



Allahu Teala'nin : 

«Hig kimse, onlann igiediklerine mukafat olmak iizere saklannug 
olan gfizaydinhgim bilemez. (32 - Secde: 17) ayet-i celilesinin tefsi- 
rlnde, denildi ki, onlann ameli orug idi. Zira Allahu Teala : 

«Sabredenlere miikafatlan bol ve hesabsiz olarak verebilir.n (39 - 

Ziimer: 10) buyurmu§tur. 

Orusluya, mukafatim takdir ve tahminlere sigmayacak kadar 
bol sagarak, olgusilz ve tartisiz olarak verir. Zaten yakisan da boyle 
olmasidir. Zira yeryiizu tamamen AUah'm mtilku olmakla beraber 
yalniz, Kabe O'na nisbet edilerek (Beytullah) denmekle §ereflendigi 
gibi, her ne kadar butun ibadetler O'na mahsus ise de, yalniz .orucu 
kendi Zatina nisbet etmesi ve : 



< J fall 



«Oru$, bana mabsustur.» buyurmasiyle orucun da hususi bir §e- 
refi olur. Bunun da iki sebebi vardir : 

Birincisi : Oruc (Savm) demek kendini gekmek ve (yemek iq- 
megi) terketmektir. Bunun gbruliir bir tarafi olmiyan, gizli bir iba- 
dettir. Halbuki bundan bagka butun ameller goriiliir. Orug ise ancak 
Allahu Teala'nin gdrtip bildigi, mucerret, sabirdan ibaret olan gizli 
bir ameldir. 

tkincisi : Orug, Allahu Teala'nin dugmamm kahretmek igin ve* 
siledir. gunku mel'un geytanin insana yol bulmasi, §ehvetler cihe- 
tindendir. §ehvetler de yemek, igmekle kuwetlegir, bunun igin Pey- 
gamber Efendimiz : 



648 1HYAU 'ULOMt'D-DlN — Cilt: 1 — RUB'U'L - tBADAT 









«§eytan [m hiylesi], kan, damarda dola§tigi gibi, adcm oglunda 
dola^ir, oruc He onun yollanm daraltin.», (757) buyurmu§tur. 

Yine bunun i?in Resul-i Ekrem (S.A.) Hazret-i Ai§e'ye (R.A.): 



'" f - \" " •'. 



« 4_>Ji t->C f-y^jb: 



— Ya Ai§e! Cennclin kapisitu <;almaga devain et.» buyurdu. 
Ai§e : 

— «0 ne ile ve nasil olur ya Resulallah?» diye sorunca, Resul-t 
Ekrem : 

— «Oru?la.» diye cevab verdi. (758) 

ileride 3. cilt olan uRub'ul - Miililikaln cildjnde "Fazla yemek ye 
bunun ilaci" kitabmcla az yemenin fazlleti anlatilacaktir. 

Oruc,, §eytani kahrederek umidini keser, kapilanni kapatir ve 
yollanm daraltir. Boylece orucla §eytana kar§i c,ikan hususi §ekilde 
Allahu Teala'ya nisbet edilmegi haketmi§tir. Allah'm dugmamm 
kahretmekte Allahu Teala'nin dinine yardim vardir. Allah'in dinine 
yardim eden de, Allah'in yardimina muhtagtir. Nltekim Allahu Te- 
ala: 

((Allah'in dinine yardim ederseniz O da dugmanlanniza kargi si- 
ze yardim eder.» (47 - Muhammed: 7) buyurmugtur: 

Evvela elinden geldigi kadar gayret kuldan, sonra hidayet ile 
mukafatlandirmak Allahu Teala'dandir. Bunun icln Allahu Teala : 



(757) Buh&ri ile Muslim. 

(758) Kaynagi buliraamamigtir. 



6 nci KlTAB — MOKADDtME 649 



ttUgrumuzda mucahede cdcnleri elbette yolumuza g6tiiriiruz.» 

(29 - Ankebut: 69) buyurmu§tur. 

Diger ayet-i celilede de : 



fl 






«Bir cetniyct kcndindeki , fazileli degigtirmcdikce; AHahu Teala 
da onlann sclamet ve liuzflrunu bozmaz.» (13 - Ra'd: 11) buyurul- 
mugtur. Bu ayet-i celilede fltegayyur» den murad, §ehvetlerin azma- 
sidir. §ehvetter, §eytanlarm agnagi, yayilip eglenecekleri yerlerdir. 
§ehvetler yayilacak yer bulduklan miiddetce, §eytanlar oradan 
eksik olmaz. SJeytanlar gelip - gittikce de Celal-i tlahi, kula ke§fedil- 
mez ve o kul Allah'a mulakattan'mahrum olur. Nitekim Peygamber 
Efendimiz : 

«Eger §cytanlar, Mem ogullannin kalblerinde dolasmasaydi, on- 
lar gokler aleminin gizliliklerini gorurlerdi.n (759) buyurmu§tur. 

t§te bu sebeblerden orug, ib&detin kapisx ve ate§ten koruyucTj 
kalkan ve siper olmu§tur. 

Orucun fazileti bu derece yuksck olduguna gore, onun zahiri ve 
batmi gartlanni aciklamak iktiza eder. Bu da, erkamm, siinnetlerini 
ve batini §artlanni izah ile mumkundur. 

Biz de bunlan tig Bab'da beyan. edelim. 



(758) imSm Ahmed, Ebfl Hiireyre'dea. 



RlRtNCt BAB 

BU BAB, ORUCUN ZAHIRl FARZLARI, StJNNETLERt VE 
MUFStDLERt BEYANINDADIR 

Onicun vacibleri altidir. (Burada vacib, farz demektir. Zaten §a- 
fli'lerde vacib yoktur. Btitiin kitab boyunca bu hususa dikkat edil- 
melidtr.) 

1 — Ramazamn . ilk giiniimi gozlemek vc bcklctnektir. Bu da, 

Ramazan ayirun yerriye gegtigini gormekle olur. §ayet ay gOriilme- 
yecek §ekilde gokyuzu' kapah ise §aban ayini otuz gun hesib eder, 
"Ay*! gflriir" demekle, yeniye gestigini bilmig olmasi da §art degildir. 
Bu da adil bir zatm §ahadetiyle sabit olur. Fakat ibadette ihtiyat 
igin §ewal ayini bir kiijinin gormesiyle sabit olmaz, ikl §ahit lazim- 
dir. Bir kimse giivendigi ve dogruluguna kanaat getirdig% adil bir 
kimseden Ramazan ayini gcirdugunii duysa, hakim §ehadetini kabul 
etmese bile, orucunu tutar. Herkestn, ibadetinde kendi kanaatinde 
olmasi daha uygundur (760). 

Bir memlekette Ramazan ayi gorulur ve diger memlekette gortil- 
mezse, eger aradaki mesafe iki merhale — iki konaktan az — ise her 
ikl memleket halkina oruc. tutmak vacibdir. Aradaki mesafe iki mer- 
haleden fazla ise her memleket kendi hukmiinii alir. Yani aym g6- 
ruldtigu yerde oruc. tutarlar, goruhnedigi yerde yiyebilirler. Viicub 
diger memlekete sirayet etmez (761). 



(760) Hanefilere gore bulut, toz ve saire sebebiyle gokyiizii kapah olursa, Rama- 
zan icin isterse kadin olsun, Mil bir ki$inin gahadeti muteber, lakat bayramda gewal 
ayi igia iki kiginin gahadeti zaruridir. 

(761) Uzaklik mesafesini tayinde uc soz var: Bazilan scfer muddetini kabul etti, 
bfizilan Iklimi nazari itibara aldi, bazilari aym dogum yerlerini gftzoniinde tuttu. Mese- 
tt aym daire tizerinde bulunan, Bagdad. Kflfe, Rey, Kazvin gehirleri bir hiikme tabidir. 
Daireleri aynlan Hicaz, Irak ve Horasan gibi, bunlar da miistakillen birer memlekettir. 

tbn Abbfis, azadh kolesi Ommii'1-Fazl bint-i Hars'i, §am'a, Muaviye'ye gonderdi. 
Cum*a giinu ay'i gordu ve oruc tuttu. Ramazamn sonuna dogru Medine'ye geldi. Abdul- 
lah tbn Abbas, ay'i ne zaman gordiiklerini sorunca, cum 'a gunu diye baber verdi. Ab- 
dullah tbn Abbas: "Fakat biz cumartesi gbrduk. Resul-i Ekrem'in emri geregince biz 
4e ya bayram ayini g&rur yeya otuz gunii tamamlanz" dedi. Hanefilerde bu hususta 



652 llJJYAU 'LLCMI'D - DIN — Cilt: 1 — BUB'U'L - iBADAT 

2 — - tkincisi niycltir. Ayri ayn her giiniin gecesinde geceden ve 
kat'i olaiak niyet efcmek §arttir. Topyekun Ramazana, bir niyet kali 
degildir. Ayn ayn her gece, demekle bunu kastediyoruz. Gunduzden 
niyet, Ramazanda farz olan oruglar i<;in kafi degil, ancak nafile oru?- 
lar icjn caizdir. Geceden niyet eder demektekl maksadimiz da budur. 
Eger Ramazanda mutlak olarak «oruca niyet ettimu veya. «farz olan 
oruca niyet ettim-i dese, Ramazandan sayilmaz; ancak "Allahu Teala- 
mn bana farzettigi Ramazan orucunu tutmaga niyet ettim" diye 
tasrih etmesi lazmidir (762). 



iki giirug var, birisr ihtilaf-i matali' nazara alinmaksizm bir yerde ay'in. gorulmesiyle, 
orucun hcrkese bore olmasidir. Digeri de ay'in dogum yerlerinin nazara almmasidu'. 
Ogledcn cvvtl goiiilen ay'in o giine ait oldugunda giiblie yoktur. Zevalden sonra ikindi- 
ye kadar gori'den ay'in o giine ait olmasi ihtilaflidir. Imam-i A'zam'in bir siSziinde : 
"Ay. giincsjii oniindi* iss; o giiniin, ardmda ise ertesi giinundur" denilir. imam Ebfl Yfi- 
SUf'a gore ikindiyc kadar goi'iilen ay a gillie aittir. A'zam ve Imam Muhammed'e gore 
de ertesi gitniindtir. Ikindiyc kadar goriinmeyip ikindiden sonra goi'QIeii ayin, ertesi gii- 
ne ait oldugunda iltifak vardir. Hasan ibn Ziyad «kizarintidari evvel kaybolan ay. ya- 
nmn. kizanntidan sonra kayboldu ise a gijniindiirs demistir. Mulitar olan da budur. 

(763) Her mevzuda oidugu gibi, orus mevzflunda da ancak miiellifhi ele aldtgi me- 
selelerde, mezhcblei' arasindaki goriiij ayriliklavini aciklamakla yelinecegiz. Yoksa, me- 
sela oruc hajfkindaki Haiiefilcriii biitiin giiriislerini buradn aciklamak miimkim degil 
dir. Bu husustaki llancri goriisluri de soyle hiilasa edilebilir : 

Ramazan -l scrifte her gun icin ayn ayri niyet §artttr. Ciinkii her giin. bir vakit 
namaz gibi miistakil bir ibadetlir. Yalmz Ramazan ayt icinde tululan Ramazan orit- 
cundaki geceden niyet tiart degildir. myelin vakti genislh'. Mescla aksam ezam okun- 
duktan sonra ertesi giiniin niyeti yapilir. Ve bu niyet kujluga kadar uzar. Yani Rama- 
zan giinii geceden niyet etmemis kutjluk vakti uyanmis, bir kimse, bir sey yememis. ve 
icmemistir. giiniin orucuna niyet eder. Hatta zevalden az evveline kadar da olur. Di- 
ger gunlerdc lululaii oruclarin liiikmii ayriair. Niyet bahsinde girCtigi gibi niyet. kalbin 
igidir. Kalbden yarm oruc tutacagi gecmigse niyetlidir. Hutta bir tiryakinin Ramazan 
sabahi cebinden si gar a talumlarim bosaltmasi niyetine delildir. Niyeti dilde ifade etme- 
yi de guzel gormuslerdir. 

Ramazanda. Ramazan orucunu tayine geu'nce: Bu da Hanefilere gore sart degildir. 
Hatta yalmz misafirler harie: saglam olsun, Iiasta olsun Ramazan giinii, nasil niyet eder- 
se etsin. tuttugu orug Ramazandan sayihr. HatUi baska bir borcuna niyet etse bile o 
Ramazandan sayilir. ^iinkti oru^ta vakit, miiddeaya miyardir. Yani gece oruc tutulmaz. 
tmsakten aksama kadar ortig tutulur. Bu kadar muddet oruclu olmak lazimdir. Arada bir 
bogluk yoklur. Vakit ile oruc birbirine olgulmustiir. Onun icin neve niyet ederse etsin, 
Ramazandan sayilir. Hastalarda da hGktiiri boyledir. Ciinkii hastalara veriien musaade 
acztyetlerindendir. Oruc tuttuklarmda aciz ohnadiklan fi'leti tahakkuk ediyor. Onun icin 
ne §ekil niyet etseler, yine Ramazamndtr. Yalmz misafirlere veriien ruhsat, ruhsat-t 
terfihdir. Binaenalcyh bir misafir refahuidan vazgecer de orug tutmak isterse o neye ni- 
yet ederse ona sayilir. Hatta bir misafir in gegen sene Ramazanmdan borcu olsa bu Ra- 
mazandaki sefer halinde gegmig borcuna niyet etmesi daha uygundur (E|er oruc tuta- 
caksa). Ciinkii sefer halinde olurse bu Ramazandan raes'ul degil, fakat gecmi§ borcla- 
rmdan mes'uldur. l§te Ramazan orucundaki hukiim boyledir. Fakat namai boyle degil, 
cflnku namazda vakit muddeaya zarftir. Yani bir namazin vakti genijtir. O namaz gibi 



G nci KlTAB - 1 inci BaB — ORUCUN ZAHtRI . TARAFLARI 653 

Yevm-i §ek'de (s,ubheli giin), yani §abamn son gunu, Ramazamn 
birinci giinii olup olmadigi subheli olan gunun gecesinde "Yann Ra- 
mazan ise orutjluyum" diye §iibheli gekilde niyet ederse bu niyet kafl 
degildir. Qunku htikmunde kat'i degildir. Ancak adil bir §ahide da- 
yaniyorsa, her ne kadar adil olsa da yine yalan ve dogru ihtimall ol- 
masi, kat'i niyetine mani degildir. Ramazamn son gecesindeki subhe- 
si de kat'i niyetine mani olmaz. Veya yeralti evlerinde mahbus oldu- 
gu vakit igtihadina istinat otmekteki §ekki de niyetine mani degildir. 
EJabanin' sonunda, Ramazan midir? Degil midir? diye icinde §iibhe var 
iken, lisamnda kat'i olarak Ramazana niyet etmesi yakin sayilmaz. 
Qiinkii niyetin mahalli kalb'dir. Onda §ubhe ile beraber, yakin dii§u- 
niilemez. Meseia Ramazamn ortasmda, bunun aksine olarak, "Yann 
Ramazan ise orucluyum" diyerek dilinde §ubhe ifade etmesi, kalbin- 
deki yakini bozmadigi gibidir. Qunkii o dilde bir siibhedir. Niyetin 
mahalli olan kalbin ise, o guniin Ramazan oldugunda §ubhesi yok- 
tur (Hiilasa i§ kalbdedir, ifadede degildir). Geceden veya ak§amdan 
ertesi gunun orucuna niyet eden, imsake kadar yer iger ve istedigini 
yapar. Orucuna zarar vermez. Qunkii niyet imsakten sonrasi igindir. 
imsak bitene kadar orug sahlh olmadigi icin niyetin ona tesiri yok- 
tur. 

Hayize bir kadin hayzi kesilmeden, ak§amdan ertesi gunun oru- 
cuna niyet etse, sonra geceden temizlense, yeniden niyete muhtag 
degildir. Orucu sahihtir. 

3 — Orucn hatinnda iken kazaen ig bo§luguna bir §ey koyniak- 
tan kcndini menetmektir. Yemek, igmek, burnuna akitip dimagma 
giden ilag ve arkadan yaptigi §irmga orucu bozar. Kan almak, siirrne 
gekmek, kulak ve kamisa mil sokmakla orug bozulmaz. Ancak bun- 
lara yag akitir da yag mesaneye giderse orucu bozar (763). Fakat 
kendi sun'u olmadan midesine ka$an toz, toprak, sinek veya agzina 
su verdigi zaman bogazina kagan su, orucunu bozmaz. Ancak agzina 
fazla su ahr ve bu sebebten su bogazina kagarsa o zaman orucu bo- 
zar. Qunkii kendi taksiri vardir. i§te amd'efi yani kasden soziinden 



bir kac namaz daha icine alir. Meseia ogle vakti gibt. vakit muddeaya zarf olunca, o za- 
man adaram niyetine baghdir. Hatta bir insan meseia aksam vakti girse yatsiya kadar 
yalniz kaza kilsa da o gunun akgam namazmt kilmasa her ne kadar o vaktin namSzuu 
tehir ile kebair giinah islemt§ ise de niyetine gore namazlan sahihtir. Qiinku vakit ge- 
nistir. Fakat Ramazan orucu tarn vakt; ile olciilii olup bosjuk bulunmadigindan yalraz 
misflfir mustesna digerleri neye niyet ederse etstn, orucjan Ramazandan sayilir. 

(763) Hanefilere gore kulaga akitilan yag orucu bozar. Fakat mesaneye akitilan 
ve hatta onden yapilan §irmga dalii orucu bozmaz, Qiinkii o mideye gittniyor, zira on- 
den yol yoktur. (Mutereim). 



654 1HYAU 'ULOMl'D -DIN — Cilt: 1 - RUB'U'L - IBADAT 

maksadimiz budur (764). Orucu hatinnda iken demekten maksadi- 
miz da oruclu oldugunu unutanlan ayirmaktir. Qtinkii oruclu oldu- 
gunu unutanlann yemesi ve icmesinden bir sey lazim gelmez. Bir 
klmse imsak veya ak§am vakti, gecedir, yani ak§am oldu veya sanur- 
da daha vaklt var, sabah olmadi zanmyle yer, sonra da giindtiz ol- 
dugunu kat'i olarak anlarsa o gunii kaza eder. Yok eger stibheli ise 
bir gey lazim gelmez. Bununla beraber, sahur ve ak§am vakitlerinde 
dikkatli davranmali ve yemegini gundtize dtistirmemelidir. 

4 — Cinsi munasebetten kendini alikoymaktir. Sunnet yerinin, 
sfinnet yerine gegmesiyle cinsi miinasebet hasil olmustur. Unutarak 
mQnasebette bulundu ise bir §ey lazim gelmez. Gece munasebette bu- 
lunsa veya ihtilam olup (diisii azip da) ciiniib olarak sabahlarsa, bir 
§ey lazim gelmez (giinduz uyuyup ihtilam olsa yine orucuna zarar 
vermez). E§iyle miinasebet halinde iken sabah vakti girip, imsak so^ 
na erse. Eger o anda inzal vaki oluyorsa bir sey lazim gelmez, §ayet 
blraz daha devam ederse kefaret lazim gelir. Hemen cekilmesi la- 
zrmdir. 

5 — Istimnadan sakmmaktir. istimna her ne suretle olursa ol- 
sun, kasden gehvetle meni sikarmaktir (yalniz duhulden oruc. bozu- 
lur ve kefaret lazim gelir). Eliyle oynamak veya siirtmekle meni ge- 
lirse oru? bozulursa bunda kefaret yoktur. (Yalmz bakmak ile inzal 
vaki olursa Hanefilere gore bir sey lazim gelmez. Yani orucu bozul- 
maz) . inzal olmazsa opmek ve ellemek ile oruc. bozulmaz. Yash olur- 
sa oruclu Icin opmek ve ellemek caizdir. Geng icin de caiz, fakat ter- 
ki evladir. Nefsine hakim olarmyacagim bildigi halde ailesini eller, 
flper ve bu suretle inzal vaki olursa, kendi kusuriyle oldugu i<jin oru- 
cu bozulur. (Hanefiye gore bozulmaz). 

6 — Kendi zorlamasiyle kusmamak. Ctinku kendi sun'u ile kus~ 
mak orucu bozar. Ama kusmak kendiliginden gelirse (ne kadar cok 
olsa. da) oruca man! degildir. Zaruret oldugu igin bogazindaki balga- 
rm yutmakla orucu bozulmaz. Ancak agzina aldiktan sonra yutarsa 
oruc bozulur. (Hanefilere gore agzina aldigi balgami yutmakla da 
orucu bozulmaz). (Miitercim). 

Orucu yemenin icab ettirdigi cezalar dorttiir : 

1 — Kaza, 

2 — Kefaret, 



(764) Hanefilere gore, unutularak yer iter, miinasebelle bulunursa, $afi'ilerde ol* 

4ugu gibi bir §ey lazim gelmez. Hatirinda iken ister agzina suyu az alsun ister cok alsin, 

bogazina su kacarsa oruc bozulur. Fakat kefaret degil, yalniz kaza lazim gelir. COnkii 

dikkatsizligi vardir. Haricten giren Voz loprak. sinek orucu bozmaz. Fakat kar, yagmur 

. damlasi girer ve yutarsa yine orucu bozar. 



6 net KITAB - 1 inci BAB — OKUCUN ZAHlRI TARAFLARI 655 

3 — Bozulan orucu oruclulara benzemek igin ak§ama kadar ye- 
:memek, 

4 — Fidye. 

1 — Kaza : Ozurlti dziirsiiz, hayize de olsa oruc. tutmayan kim- 
selere farzdir. Hatta bir miisluman irtidat etse yani dininden donse, 
sonra da miisluman olsa arada gecen giinlerin orucunu da tutacak- 
tir. (Hanefilere gore tutmaz. Miitercim). Amma ash kafir, sabl ve 
mecnun ise oruglanm kaza etmezler. Ramazan orucunu kaza eder- 
ken sira ile tutmak sart degildir. Mesela bir gun yer bir gun tutar. tig 
gun tutar iki gun yerse caizdir. 

2 — Kefaret. Ancak oruglu pldugunu bildigi halde Ramazan 
.giinti mtinasebette bulunmak ile vacib olur. tstimna, yemek ve icmek 
glbi seylerden kefaret lazim gelmez (Hanefilere gore istimnadan lft- 
zim gelmez. Fakat bilerek yemek ve icmekten de kefaret lazim gelir. 
Miitercim) . 

Kefaret, bir kole azat etmektir. MUkellefin, buna gticii yetmezse 
fasilasiz iki ay oruc. tutar. Bundan da acizse, altmi§ fakiri (birer 
"Mud" (765) bugday, arpa veya hurma ile karmlanm) doyurur. 

3 — Bozulan orucu oruglulara benzemek i§in aksama kadar ye- 
memek. Giinun diger kismim oruglu kalmak, kasdi olarak orucunu 
bozan ve sehven orucunu bozanlara vacibdir. (Filhaklka, Hanefilere 
gore yine yememesi dogru ise de, yerse yeniden bir sey lazim gelmez. 
[Miitercim]). 

Hayize kadin, temizlendigi gitnun mtitebaki kismim oruclu kal- 
masi mecburt degildir. Seferi olup orucunu yedigi halde iki konak 
mesafeye yaklasti diye bir kimsenin oruc tutmak zarureti de yoktur. 
Yevm-i gek'de (sfibheli gtin) adil bir kimse ay'i gordiim diye §a- 
hadet ederse o andan itibaren yememek lazimdir. (Bununla beraber 
■o giin yemi§ oldugundan o giinii ayrica kaza eder [Miitercim]). Gucti 
yetenler icin yolculukta orug tutmak daha efdaldir. Dayananuyanla- 
nn da yemeleri uygundur. Sefere giktigi gun orucunu yemez, (Hane- 
filere gore belediye hududunu geijtikten sonra yiyebilir) seferden 
oruglu olarak dondtigu giin de yine yemez. 

4 -r- Fidye. Hamile veya emzikli olan kadinlann socuklannin 
sihhatlerinden korkarak Ramazanda yedikleri her gunun yerine hem 
bir "mud" bugday verir, hem de o gunleri, sonradan kaza ederler 



(765) "Mud" bir ntil ve bir ntilin ii^Ee biridir. Buna giire 173 dirhemdir veya bii 
sa'in dorfte biridir. Buna gore 260 dirhem eder. Hanefilere gore bir sa' yani 1040 dir- 
iiem (3333 gram) bugday ekmcgi ile kannlanni sabah ak^am doyurur. Bugday ekmegi 
katlk. istemei. Bunlann Mc birine cidden gucti yeimease tevbe ve istigfar eder. (Muter- 
am). 



056 1HYAU 'ULOMt'D-DlN — Cilt: 1 - KUBUX - iBADAT 

(Hanefilere gore yalniz kazaya mecburdurlar, fidye vermelerl mec- 
buri degildir [Mtitercim]). 

Orucun sunnetleri : 

Orucun sunnetleri alti adettir : 

1 — Te'hir-i sahur. Yani gece yemegini imsake yakm yemek. 

2 — iftan (ki§ mevsiminde) hurma, (yaz mevsiminde de) su. 
Be, akgam olur olmaz namazdan once hemen ve acele yapmak. 

3 — Misvaki gece kullanmak. 

4 — Fazilet-i zekat bahsinde anlatildigi gibi, Ra'mazanda fazla. 
sehavet (comertlik) gostermek. 

5 — Mukabele suretiyle fazla miktarda Kur'an okumak. 

6 — Bilhassa a§r-i ahifinde yani Ramazanm yirmisinden sonra 
son on gun i'tikafa girmek. Bunlar Resul-i Ekrem'in adet-i seniyyele- 
rindendir. Nitekim: 

#ji jj.j jii>)i c5> j+w >ji j^ iii air i 

«Ramazan'in yirmisi geldigi vakit yatagi diirer, izanni baglar 
[daha ziyade] ibadete hazirlanir ve ehl-i beytini de ibadete hazirlar- 
di.» (766) 

Qunkii Kadir Gecesi bu giinlerdedir. Ekser ihtimal bu son on gii- 
niin tek gecelerinde ve bii tek gecelerin en kuwetlisi de yirmibir, 
jdrmiug, yirmibes. ve yirmiyedinci gecelerinde olmasidir. Bu i'tikaiin 
on gtin fasuasiz ve devamli olmasi daha makbuldur. Eger devamli 
olarak i'tikafa, yani on gun mescidde ibadet etmek uzere kalmaga 
niyet eder de, sonra zaruret ve mazeretsiz mescidden cikarsa, tetabu 
bozulmug olur. Taziye, ziyaret, cenaze ve mazeretsiz yikanmak ic,in,. 
mescidden gikmak gibi, kaza-yi haceti igin gikarsa aynlnus, sayilmaz. 
Kaza-yi hacet igin ciktigmda evinde abdest alabilir, bagka is. igin 
Sikmasi dogru degildir (767). 



(766) Buhari ile Muslim, Hz. Aige'den. 

(767) Hanefilere gore i'tikafa giren kimse biri tabii digeri de §er'i oimak iizere 
iki Ihtiy&cindan dolayi digari gikabilir. §er'I hacet, i'tikafa girdigi mescidde cum'a kilin- 
miyorsa. cum'a kilinan diger camiye gider. Tabii ihtiyaci da def'-i tabiidir. Bunlar icin 
de pkar. aynca zaruri hallerde. niesela butundugu mescid yikiliyorsa yine gikar, fakat 
igi bitince beklemeden doner. I'tikafa girmek. bir padi5ah.u1 kapisi onune dump igim 
gSruImeden geri don mem diyen kimsenin haline benzer. DQnyadan alakasim kesip- 
Allah 'tan af ve magfiret dilemektir. Peygamberimiz i'tikafi his terketmemistir. Bir 
def'a bir sebebten i'tikaftan sikti ve onu da muteakib Sevval ayinda koza etti. Bu dere- 
ce kuvvetli bir sunnet-i kifayedir. (Miitercim). 



6 nn Ktl'AB — 1 inci BAB — ORUCUN ZAHlRI TARAFLARI 657 

Resul-i Ekrem: (Sallallahu Aleyhi ve sellem) i'tikafta iken ancak 
ihtiyaci igin di§an gikardi. Hastalarm halini de ayak tizerinde sorup 
gecerdi. 

Cinsi nriinasebette bulunmakla i'tikaf bozulur. Fakat opmek ile 
bozulmaz. I'tikafa glren kimsenin mescidde ve nikah is.lerinde siisle- 
nip koku suriinmesinde, mescidde uyumasinda, legen iginde elini yi- 
kamasinda beis yoktur. QUnkii on gun siiren bir i'tikafta bunlara 
muhtagtir. Ba§im veya ayagim mescidden Qikarmakla i'tikafi bozul- 
maz. ZEra : 

„-"•■* Tf • -' -,'*-' -' i r-' •' 



«Resul-i Ekrem [Sallallahu Aleyhi ve sellem] i'tikafta iken ba§i- 
m Mescidin kapisindan di§an ?ikanr ve Hazret-i Ai§e hiicresinde 
iken yikar ve tarardi.» (768) 

Kaza-yi haceti igin di§an gikan, i§eri girecegi vakit yeniden 
i'tikafa niyet etmelidir. Ancak ilk girerken on gfin kalmaga niyet et- 
tiyse yeniden niyet mecburi degil, fakat efdal olan yeniden niyet et- 
mektir. 



(768) BuMri ile Miislim, Hz. Aige'den. 

F .42 



tKlNCt BAB 

BU BAB, ohucun sirlari ve bAtini 

gARTLARI BEYANINDADIR 

Bilmi§ ol ki oruc tic, derecedir : 

1 — Avam'in orucu. 
■ 2 — Havass'in orucu. 
3 — Ahassu'l - havass'in orucu (769). 

' Avam'in orucu : Iki uzvu (mide ve tenasiil uzvunu) kaza-yi §eh- 
vetten korumaktir. Yani yemek, igmek ve cinsi miinasebetten sakm- 
maktir. 

Havass'in orucu : Bu yukandaki esaslara riayet ile beraber go- 
ziinii, kulagim, dilini, elini, ayagim ve diger azalanni giin&htan ko- 
rumaktir. 

- Ahassu'l - Havass'in orucu : Avam ve havass'in orucundaki hu- 
suslara riayetle beraber, kalbini, hasis emeller, diinya dtiguncelerin- 
den siyirmak ve Allah'tan ba§ka her §eyden gekerek btitiin mevcudi- 
yetiyle Allahu Teala'ya baglanmak ve hatirina O'ndan ba§kasim ge- 
tirmemektir. Bu gibilerin gonltine Allah ve ahiretten ba§ka bir §ey 
geldigi anda oruc,lan bozulur. Diinya namina bir sey du§iinseler yi- 
ne oruglan bozulur. Ancak dtinyanm ahirete yarayi§U kismini dii§un- 
mek mani degildir. Hatta, bu mevkie sahib olan erbab-i kulub «Kim 
Ramazan giinu ak§ami ne ile iftar edecegini du§unurse, bunun giina- 
hi, defterine yazilir. giinkii bu aziz ve celll olan Allahu Teala'ya iti- 
madin ve va'dedilen nzka yaklnen inanmamn azligindandir.» dedi- 
ler. 

Bu mertebe Feygamberler, Siddiklar ve Mukarrebler rutbesidir. 
Bu rutbenln laf ile tafsilatina girigmiyelim de amelen tahakkukuna 



(769) Buradaki aydinlar Alloh'in en yakin dostlan manasindadir. Aydin demek 
igikli ve nflrl'.i demeklir. Nur ise manevi bir keyfiyettir. Bundan ancak Allah'in dostla- 
n muatefM olur. Yollanni sapilmis, dalalet batakliklarma dalmis, Allah ve Peygamber 
tanitnayan sapiklara bu manada aydin denilemez. Onlar belki diinya i§lerinde aydin 
olabilirler; fakat diinyii oLesinde ise tamnmen zulmet ve batakliktadirlar. 



660 IHYAU :ULOMI'D-DIN — Cilt: 1 — RUB'U'L - JBADAT 

galtsalim. Bunlann orucu, himmetlerini her §eyden keserek butiin 

mevcudiyetleri ile Allahu Teala'ya yonelmek ve Allahu Teala'nm : 



-- ',* 



(( 



. . *,< **n 






«AUah de, sonra onlan birak kendi daldiklan batakta oynaya 
dursiuilar.o (6 - En'am: 91) buyurdugu manaya sanimakUr. 

SALIHLERIN ORUCU VE ESRARI 

Havass'm, yani salihlerin orucu butiin azalan giinahlardari ko- 
rumaktir, demi§tik. Bunun tamami alti §ey iledir. 

I — Gozii korumak : 

Kalbini me§gul edecek, kendisini Allah'i hatirlamaktan alikoya- 
cak §er'an bakilmasi mezmum ve mekruh olan her §eyden goziinu 
?ekip korumaktir. Peygamber Efendimiz : 

,'^" » *". M .* ■"'. - .•, .^ • * j,'*.' *- t ts ,? 

«"§ehvet nazari" ile bakmak, §eytanin zehirli oklarindan bir ok- 
tur. Kim Allah korkusuyla onu terkeder yani gehvet giizii ile bak- 
mazsa, Allahu Teala ona iiyle bir iman nasib eder ki, zevkini kalbin- 
de duyar.» (770) 

Cabir (R.A.) Enes (R.A.)'den rivayet etti ki, Resul-i Ek- 
rem (Sallallahii Aleyhi ve sellem) : 

* "If *-' *W *-* Af * -s-lf '*■ * t, "Of '.-» *•" 

j-^Jlj 4~^s\j <x?\j <-uSJl :*-.UoJl tiJtJu ^-v^b 



(770) Hakim Huzeyfe'den. 



6 nci KlTAB — 2 nci BAB — SAUHLERlN ORUCU VE ESR.ARI 661 

«Be§ §ey orucu bozar (771) : Yalan konu$mak, Giybet etmek, Ko- 
vuculuk yapmak, Yalan ycmin, Sjchvctle bakmak.» (772) buyurmu§- 
tur. 

2 — Oilini korumak : 

Dilini, hezeyan, yalan, giybet, koguculuk, agiz bozuklugu, galiz 
s6z ve miicadeleden koruyarak bu gibi sbzlerden cekmektir. Zikir, 
tesbih ve Kur'an okumakla mesjgul etmektir. i§te dilin orucu da bu- 
dur. Sufyan-i Sevri' nin "Giybet orucu bozar" dedigini, B e - 
§lribn Haris kendisinden haber vermisftir. L e y s ' in rivaye- 
tine gore, Miicahid de: "Yalan He giybet, orucu bozar." demi§- 
tir. Yine Resul-i Ekrem (S.A.): 

^k: V j i% !>u L;C j^r ^ oir lip a!j. ^ i Cj,\ » 
i^jO Jij^C* Jl'j£ti il3ujT 4j3u 5^ >»15 

«Oruc, [butun fenaliklardan ye cehennemden] bir kalkandir. 
Sizden biriniz oruclu oldugu vakit cahillik edip kem soz soylemesin. 
§ayet birisi kendisiyle iti$mege veya kendisine kai§i agiz bozmaga 
kalkigirsa; ben orucluyum, diye mukabelede bulunsun.n (773) bu- 
yurmu§tur. 



Yine haberde varid oldu ki : 

Of 



_Uj jlJ* amIJ-^ .0)1 J^-j o^p Jp L>U> ^1^1 J 



<771) Burada orucu bozar demek orucun sevabini azaltir, kamil bruc oimaz 
•demektfr. Yoksa haddi zjtbnda haram iseler de orucu bozmazlar. (Miitercim). 

(772) El - Ezdi «Znafa»da. 

(773) Buhari ile Muslim, EbO Hureyre'den. Tecrid-i Sarili C. 6, sf. 247 de 897 mi 
tnarali hadis. 



662 JHYAU -ULOMl'D - DIN — Cilt: 1 — RUB'U'C - tBADAT 






O^UI_j U«ii^p Uk>Jj Ua*-p lo iJuaJ CJ&lJ^-j OSl_i> Ll^AS"! U 

4)1 ^ UJp Ujk»i J **hH ^ ! J*- 1 U* ^W> oUU Ju^ <lJLp. 
cJ^LJl uCU^ LJii»i (^^-^''lil lliloi-j C»aii llf^A JliS 

«ResuM Ekrem'in (S.A.) zamamnda idi ki oruc tutan iki kadm 
ak§ama dogru, achk ve susuzluktan helak olacak vaziyete geldiler; 
oruclarim bozmak 15m miisaadc almak iizere Resul-i Ekrem'e bir ki- 
iji gonderdiler. Peygamber Elcndiniiz de bir barrfak vcrdi ve oiilara, 
yediklerini bu bardaga kusmalarim sbyle buyurdu. Onlardan birisi 
safi kan ve et kusarak bardagi yari doldurdu, digeri de ayni §ekilde 
kusarak bardagi doldurdular. Bu vaziyetten hcrkes §agirmi§ti. Pey- 
gamber Efendimiz: "Bunlar, Allaliu Teala'nm kendilerinc helal kildi- 
gi §eydcn oru§ tuttu vc fakat haiam ettigi §cy ile iftar ettiler" buyur- 
du. [Sonra da bunu aciklayarak] Birisi digerinin yamna sokuldu ve 
halkin giybetini yapiilar. Igtc §u gordiigiinuz yedikleri insan etleri- 
dir.» (774) buyurdu. 

3 — Kulagi korumak : 

Kulagi, §er'an dinlenmesi mekruh olan her seyden muhafaza et- 
mektir. Konu§ulmasi yasak olan her §eyin, dinlenmesi de yasaktir. 
Bunun igin Allahu Teala (bu gibi sozleri) dinleyen ile harami yiyen- 
leri bir seviyede tutarak Kur'an-i Kerim'de §6yle buyurmugtur: 

« cot— JJ oaJis"' t_jJiSJJ j *£-C^>i> 

«Onlar yalam dinleyenler, liarain yiyenlerdir.B (5 - Maide: 42) 
(T?4> imam Ahmed, MevlS'dan. 



6 nci KtTAB — 2 nci BAB — SALiHLERtN ORUCU V£ ESRARI 663 

Yine Allahu Teala : 

^ • d ., -«> * t „ 
ft, 

«Uleinasi, fukahasi onlan giinah soylemekten, haram mal yeme- 
-den inenetmeli idi.» (5-Malde: 63) 

Binaenaleyh giybete susmak, (seyirci kalmak) haramdir. Nite- 
kim Allahu Teala : 

« 



r*^ H r^J 



«Siz de gunahta onlar gibi oIursunuz.» (4 - Nisa: 140) buyur- 
mu§tur. 

Resfil-i Ekrem <S.A.) de : 

«Giybet eden ve dinleyen, giinahta ortaktirlar.» (775) buyur- 
mugtur. {Gerci bu hadis hem zayif hem de gariptir. Fakat gerc,ek 
olan da budur. Giybet edeni dinleyen olmasa, o da kimsenin aleyhin- 
4e konugamazdi.) 

4 — Diger uzuvlari korumak : 

El ve ayak gibi diger uzuvlanni fenaliktan, midesini iftar vakti 
§ubheli lokmadan korumaktir. Qiinkii helal yemekten orug tutup ha- 
ram ile iftar etmekte bir mana yoktur. Boyle oruc, tutanlar, bir ev ya- 
pacagim dlye bir §ehri yikanlara benzer. Zira helal lokma, nev'i iti- 
bariyle degil, goklugu itibariyle zararhdir. Oruc bunu azaltmak igin- 
dlr. Zaran dokunur korkusu ile ilacin sogunu icmekten kaginip (az 
da olsa) zehir icjmege yeltenen elbette ahmaktir. f§te haram da dini 
flldiiren bir zehirdir. Helal ise cogu zararh ve fakat azi faydah olan 
bir ilagtir. Oruetan maksat da bunu azaltmaktir (§u hale gore ha- 
ram ile iftar etmekte zarardan bagfea hie, bir kar yoktur). Nitekim 
Peygamber Efendimiz : 



(775) Taber&ni. Ibn Omer'den. 



664 1HYAU -ULCMt'D - DIN - Cilt: 1 - RUB'U'L - iBADAT 



«Nice oruc. tutanlar var ki tuttuklan orugtan, aglik ve susuzluk- 
tan I*a§ka karlari yoktur.n (776) buyurmugtur. 

Bazilan, bunlar ak§am vakti haram ile orucunu aganlardir. Di- 
ger bazilan da giybet eden oruglulardir, dediler. Cunkii giybet ha- 
ramdir. Bir kismi da, bunlar azalarmi gtinahlardan korumayan kim- 
selerdir, dediler. O halde, bilhassa oruc. tutan bunlann hepsinden sa- 
kinmalidir. 

5— Iftar vaktl az yemek : 

tftar vakti, helal yemeginden de tika - basa karnini doldurmaya- 
cak §ekilde az yemektir. Allah katmda kaplann en kottisii, helalden 
bile olsa tika - basa dolmu§ olan midedir. 

Giindiiz yemedigini, aksam bir oturusta toplayip yerse; §ehvetini 
yenraek ve Allahu Teala'nm diismam olan seytam kahretmek nasil 
mumkun olur? Halbuki bir coklan bunun aksine olarak, yiyecekleri- 
ni Ramazana ayirip gegitli, miitenevvi ve nefls yemeklerle aksam sof- 
rasina oturup diger aylarda yemediklerini bu ayda yemejjji, itiyad ha- 
line getirmi§ler (Bu istenen neticeyi vermez). Malumdur ki orugtan 
maksat takvaya ulasmak igin biraz acikmak ve §ehveti kirmaktir. 
Mideyi ak§ama kadar bekletip aciktirdiktan ve ak§am uzeri bol ve ne- 
fis yemeklerle kar§isina giktiktan sonra kuvvetinin artip sehvetinin 
cogalacagi ve eski hali ile birakilsaydi, harekete gecmeyen sehvetleri- 
nin bu suretle harekete gegmig olacagi da meydandadir. 

Orucun ruhu ve sirn, fenaliga ba§vurmakta §eytamn yollari olan 
kuvvetleri zayiflatmak ve yok etmektir. Bu da ancak az yemek ile- 
mumkundiir. Bunun igin iftarda diger aksjamiardaki gibi yemelidir. 
Yiyecegi iki ogiinluk yemegi ak§amdan bir araya toplar, hepsini bir- 
den yerse bu orugta kar (sevab) yoktur. Hatta achgi tatmasi ve be- 
deninin zayifladigim duymasi igin giinduzleri fazla uyumamak da 
orucun adabmdandir. I§te o vakit kalbi cilalamr, her gece biraz daha 
hafifle^ir. Teheccudunu, gece namazim ve evradim kolaylikla yapar. 
Umulur ki bu sayede §eytan kalbine yaklasamaz da melekut alemi- 
nin gizliliklerini gormug olur. l§te Kadir Gecesi, melekut aleminin- 
esranndan bazi sirlann ke§fo!undugu gecedir. Allahu Teala'mn ; 



(776)" Nesei ve ibn Mace, Ebu Hiireyre'den. 



6 nci KlTAB — 2 nci BAB — SALtHLERtN ORUCU VE ESRARI 665 






s 



«Muhakkak, biz onu [Kur'an'i] Kadir gecesinde indirdik.» (97 - 

Kadr: 1) buyurdugundan muradi da budur. 

Kalbi ile gogsti arasindaki yemek torbasim §is,iren, melekut ale- 
minin esrarim mugahede etmekten. menedilmigtir. Bununla beraber 
yalniz mideyi bosaltmak kafi degildir. Aradan perdenin kalkmasi igin, 
himmetini de AUah'tan gayrisinden kesmesi lazimdir. Ahiret yolcusu- 
nun maksadina ula§abilmesi i?in en muhim nokta da budur. Biitiin 
bunlann ba§langici da yemegi azaltmaktir. Bu hususa dair «Kitabii'l 
- Et'ime»de (Yemek Kitabi) daha genis, izahat gelecektir, in§aallah. 

6 — Jftardan sonra korku ile iimit arasmda olmaktir. ' 

Acaba orucu kabul olan mukarreblerden mi, yoksa kabul olmi- 
yan gazaba ugramis. kimselerden midir?. Bunu diigunmelidir. Hatta 
yalniz oru?ta degil, yaptigi her ibadetin sonunda bunu diisunmelidir. 
Hasan ibn Ebu'l- Hasan el-Basrl bayram gunii bir 
cemaatin giiliisup eglendigini gorunce: "Allahu Teala Ramazan ayini 
musabaka meydani gibi yaratmisjtir. insanlar ibadetle miisabaka eder- 
ler. Musabakayi kazananlar necat bulur, kaybedenler helak olur. Mii- 
sabaka kazananlarin kurtuldugu, kaybeden munkirlerin haib ve ha- 
sir oldugu boyle bir giinde zevk u safaya dalan kimseye cidden §a§ihr. 
iyi dinleyin: "Vallahi ortadan perde kalkip hakikatler oldugu gibi te- 
celli edeydi, ameli makbul olamn sevinci kendisini eglenceden, ame- 
li merdud olarim hasreti de kendisini gtilmekten alikordu" demi§tir. 

Ahnef ibn Kays'a "Artik ihtiyarladin, oru? seni dugurii- 
yor, yani tutmayabilirsin" demek istediler. Ahnef: "Ben omi 
uzun bir yolculuk igin azik ahyorum, bugun onun zahmetine katlan- 
mak, yann Allahu Teala'mn azabina dayanmaktan ehvendir" dedi. 

ts.te orucun batmi manasi budur (ve orucun boyle tutulmasi la- 
zimdir) . 

Sual : 

§ayet, fikih alimlerinin, yemesini, icmesini ve cinsi munasebetini 
terk eden kimsenin orucu sahihtir dediklerinin daha ne manasi kaldi 
dersen? Derim ki : 

Bilmi§ ol ki! Zahire gore hukum veren alimlerin isbat ettigi bu 
zahiri §artlann delilleri, bizim, batinl §artlarda, hele giybet ve benzer- 



666 1HYAU ULOMt'D-DW — Cilt: 1 - RUB'U'L - IbADAT 

lerinde getirdigimiz §u delillerden gok zayiftir. Fakat onlar ancak r 
diinyaya yonelen gafillerin tatbik edip kabul edebilecekleri miimkiin 
olan §eyleri teklif edebilirler. 

Ahiret alimlerine gelince; sihhatten kabulii, kabulden de maksa- 
da ula§magi kasdeder: Orugtan maksadin, Allahu Teala'mn ahlakiy- 
le, ahlaklanmaktir ki, o da samediyet — her §eyden miistagni — ol- 
maktir. Ayrica imkan nisbetinde §ehvetlerden uzakla§makta melek- 
lere uymaktir. Zira, melekler §ehvetten miinezzehtir. insanui riitbesi, 
hayvanlann iistundedir. giinkii aklm yardimiyle §ehvetlerini yenme- 
ge gucii yeter. Fakat meleklerin de altindadir. Qunkii insani §ehvet- 
ler istila etmi§ ve insanda §ehvetler ile miicadeleye me'murdur. §eh- 
vetlerinin zebunu oldukca Esfelisafiline siiruklenir ve hayvanattan 
a§agi derekeye du§er. §ehvetleri kirdik?a, Alai illiyyine, en yuksek 
mertebelere yiikselir ve meleklerin ufkuna katihr. Melekler ise Allahu 
Teala'ya yakin olan yaratiklardir. Onlara uyan ve onlara benzemege 
cali§an, elbette onlann yakmhgi gibi Allahu Teala'ya yaklagir. Tabii 
ki bu anlattigimiz yakinlik, mekan ve mesafe bakimindan degil, si- 
fat bakimindandir. 

Basiret sahibi ve akil erbabi nazarinda orucun sirri bu gekilde- 
dir. O halde gundiizleyin diger §ehvetlere du§mekle beraber bir ogii- 
niin yemeginl geciktirip iki Ogiinluk yemegini birden ak§am vakti ye- 
mekle ne fayda temin edilebilir? Bu gibi oruglarda bir fayda olsaydi 
Peygamberimizin: "Nice oruc. tutanlar var ki achk ve susuzluktau 
ba§ka bir§ey elde edemezler" buyurdugunun bir manasi kalmazdi. 
Bunun igin, Bbu'd - Derda (R.A.) : 

(lAkilli adamlann uykulari da, yemeleri de ne giizeldir. Ahmak- 
larin oru§ ve uykusuzluklarim nasil ayiplamazlar. Yakin ve takva sa- 
hiblerinin bir zerre ibadetleri, ahmaklann daglar gibi ibadetlerindcn 
efdal ve Ustundur.n demi§tir. 



6 nci KtTAB - 2 nci BAB - SALtHLERlN ORUCU VE ESRARI 667 

Yine bunun igin alimin biri : 

dNice oruc. tutanlar vardir ki orucsuzdurlar. Nice yiyenler de var- 
dir ki orugIudur» demi§tir. 

Burada yedigi halde orug tutmus. sayilanlar, yiyip igerken, kendi- 
lerini giinahtan koruyanlardir. Orug tuttugu halde . orugsuz sayilan- 
lar da, aglik gektigi halde nefsine hakim olmayan kimselerdir. 

Orucun mana ve sirrim boylece anhyan, bilir ki, yemek igmek ve 
cinsi miinasebetten kagmdigi halde fenahklardan sakinmayan kimse, 
abdestte bir azasmi, su dokmeden kuru kuruya uc. kere mesheden 
kimseye benzer. Gorimiiste sayiya uydu. Fakat asil miihim olan suyu 
kullanmadi. 

§ubhesiz bu cahilin namazi merduddur. Ve orug tutmayip azala- 
rim kotuliiklerden koruyan kimse de azalarim (meshetmeden) , birer 
kere yikayan kimse gibidir. Bu suretle abdest alan, her ne kadar fazi- 
leti terketti ise de farzi yerine getirdigi icin bunun namazi insaallah 
makbuldiir. Halbuki Orucunu tutup kendisini kotuliiklerden koruyan, 
iiq kere ovmak suretiyle, su ile azalanm yikayan gibidir. Asil ile fazl- 
leti bir arada toplamis. olur. §iibhesiz fazilet, kemalde, yani her ikisi- 
nl bir arada bulundurmaktadir. Resul-i Ekrem (S.A.) : 



£ 



Ǥiibhesiz oruc bir emanettir. Her biriniz bu emaneti koru- 
sun.w (777) buyurmu§tur. 

Peygamber Efendimiz Allahu Teala'nm : 



4UI Jl oUUVl IjS3j 01 XJ*li *»l oj 



» 



«Muhakkak Allah, size emaneti cri ehline vermenizi emreder.» (4 - 

Nisa: 58) ayet-i celilesini okudugu zaman, eliyle kulagim ve gSztinu 



(777) HarSltl iMekarim-i Ahlakxte. 



668 IHYAU ULOMiD-DIN — Cilt: 1 — RUB'U'L - IBaDaT 

gostererek kulak da emanettir, goz de emanettir, dedi. Eger orug f 
emanetlerinden olmasaydi (yanlig davrananlara kar§i) "Ben oro$lu- 
yura desin" buyurmazdi. Yani dilim korumak igin bana verilen bir 
emanettir. Senin bu sozlerine cevabta onu nasil serbest birakabilirim, 
demektir. 

igte §u agiklamadan, anla§ildi ki her ibadetin, zahiri ve batim,. 
kabugu ve ozii vardir. Kabuklarmin da dereceleri ve her derecenin 
tabakalari vardir. istersen kabukta kal, istersen oze dalarak baslret 
sahibleri arasma kan§. Bu hususta muhayyersin. 



UgtJNCU BAB 

BU BAB, NAFILE ORUgLAR VE BUNLARIN TERTIBi 
BEYANINDADIR 

Bilmi§ ol ki daima orug tutmak mustehabdir. Fakat faziletli gun- 
lerde ise daha da makbuldiir. Bu faziletli giinlerin bazisi ancak se- 
ne icerisinde, bir kismi ay iginde, digerleri de her hafta iginde bulu- 
nur. 

ORUgLARIN TERTlBI 

Ramazan-i §eriften ba§ka, sene icerisinde tutulmasi makbiil olan 
giinler : 

Arefe gunleri, A§ure giinii (Dokuzuncu, miimkiin ise onbirinci giin 
ile beraber tutmah, yalniz onuncu giinu tutmak makbiil degildir). 
Zilhiccenin birinci on giinu, Muharremin ilk on giinu muhterem olan 
dort aylann (Receb, zilkade, Zilhicce ve Muharremj tamammi oruc 
tutmak. t§te bunlar sene igerisinde tutulmasi makbul olan gunlerdir. 

*• *: .-.,• ^ e ^ .* .>- -*i' - "V f ~t 1 ' -r J r ■* -* ' ,> 

«Resul-i Ekrem (S.A.) §aban ayinda o kadar <?ok orug tutardi ki 
hatta Ramazanda oldugu zannedilirdi.» (778) 

Haber de de : 

«[Orug tutmak igin] Ramazandan sonra en makbul ay Muhar- 

rem ayidir.» (779) diye varid olmu§tur. £unku, Muharrem ayi sene 



(778) Buiiar! ile Muslim, Hz. Aige'deu. 

(779) Muslim, EbCi Httreyre'den. 



670 iHYAU 'ULOMt'D-DIN — Cilt: 1 — RUB'UX ■ 1BADAT 

ba§idir. Ona hayir ile ba§lamamn, bereketin' devamina veslle olmasi 
umulur. Yine Peygamber Efendimiz : 



_ . ^ . -Ki » [ • : i '. I • 



« *\j*- jfrl £* ^Mj JA J_^il OL^, ^A £fl 



«E§hiir-i hurum yani muharelienin haram oldugu aylarda bir 
gun orug, diger giinlerde bir ay orugtan efdaldtr. Ramazan-i §erifte bir 
gun oruc. ise, hurmetli olan aylardaki bir ay oru^tan efdaldir.» (780) 
buyurmu§lardir. Yine haberde : 

W pU- 4iUx*u c5UP j* »J , L>o <U Alii t^J5 

«Haram aylarda iig gun, Per§embe, Cuma ve Cumartesi gunleri 
orug tutan kimseye AUahu Teala her giiniine imikabil yediyuz sene- 
lik ibadct scvabi yazar.» (781) denilmi§tir. 

Keza haberde : 

«§abamn onbc$inden sonra Ramazan orucundan ba§ka oruc yok- 
tur.» (782). denilmi§tir. 

Bunun igin Ramazana bir gun kala iftar etmek mustehabdir. 
Eger nig yemeden Ramazana girerse o da caizdir. Peygamber Efendi- 
miz bir defa boyle yapmi§ ve bir gok defalar da ara vermi§tir. iki ve- 
ya iis giin evvel Ramazam kargilamak caiz degildir. (Bize gore bir 
veya iki giin evvelinden ba§lamak caiz degil, fakat tig gun olursa kar- 
gilamak sayilamayacagindan caiz olur.) Ancak orug tutmak mutadx 
olan giinlere tesaduf ederse beis yoktur. Bazi sahabe Ramazana ben- 



(780) Bu ifade ile bulunamanugtir. 

(781) El - Ezdi sZuafasda. 

(782) Dort Sunen sahibi, Ebii Hureyre'den. 



C nci KlTAB - 3 (tacU BAB - ORUCLARIN TERTlBl 671 

zememesi icin Receb ayini boydan boya orug tutmagi mekruh say- 
mi§lardir. 

Fazlletli ve Hurmetli Aylar: 

Faziletli aylar dorttur. Zilhicce, Muharrem, Receb ve §aban ayla- 
ndir. E§hur-i hurum yani eskiden kendilerinde muharebenin haram 
oldugu muhterem aylar da dorttur. Zilkade, Zilhicce, Muharrem ve 
Recebdir. Zilkade, Zilhicce ve Muharrem bir arada, Receb Ise bunlar- 
dan ayndir. Bu aylarin en faziletlisi Zilbiccedir. Qiinkii Hac farizesiy- 
le Eyyam-i ma'lumat [bilinen gunler] ve Eyyam-i ma'dudat [sayih 
giinler] bu aydadir. Zilkade, e§hur-i hurum ve e§hiir-i hacdendir. §ev- 
val yalmz Hac aylarindandir, e§hur-i hurum'den degildir. Muharrem 
ile Receb de e§hiir-i hacden [Hac aylarindan] degildirler. Haberde va- 
rid oldu ki : 



(I «CO (JJ^"'' J 

«AUah katinda, yapilan amellerden hig biri, Zilhiccenin [ilk J 
on giinitnde yapilan amellerden daha faziletli ve sevimli degildir. 
[Yani bu on gunde yapilan ameller, diger gunlerde yapilan ameller- 
den daha faziletlidir.j Bu on gtinden bir gun oruc, tutmak bir senelik 
oruca, bir gece ibadeti de Kadir Gecesine muadildir. Hazret-i pey- 
gambere "Allah ugrunda cihad da bu dereceyi ihraz edemez mi"? di- 
ye sordular. Resul-i Ekrem (S.A.) "Evet Allah ugrundaki cihad da bu 
dereceyi ihraz edemez; ancak bindigi yari$ atim yorup kendi kanim 
akitan miicahid mustesnadir."» (783) dediler. 

Bunlar sene icmdeki oru?lardir. 

Aylik Oruglar: 

Ay icerisinde tekerriir eden oructera gellnce: Bu, ay ba§inda, ay 
•ortasinda ve ay sonunda olmak ttzere iic defadir. Ayin ortasmda onuc. 

(783) Tirmizi ve lbn Mace, Ebd Hureyre'den. 



672 tHYAU 'ULOMt'D - DIN — Citt: 1 — BUB'U'L - tBADAT 

ottdort ve onbe§inci giinlerdir. Bunlara "Eyyam-i Biyz" [beyaz gtin- 
ler] denir. gtinktt Ay [Mehtab] bu gecelerde boydan boya devam eder. 

Haf ta Oruglan : 

Haftanin pazartesi, per§embe ve cuma giinleridir. Faziletli giinler 
olduklan igin bu gunlerde orug tutmak, hayrati hasenati gogaltmak 
mtistehabdir. 

Sene Orucu [Savmu'd - Devr] : 

Savmu'd - Devr yam Sene Orucuna gelince. Bu orug yukanda sa- 
yilan gunlerin hepsini ve daha fazla gunleri ihtiva eder. Butun bir 
sene devam eden "Sene Orucu" hakkinda ayn gorugler vardir. Bazi- 
lan butun seneyi orugla gegirmek mekruhtur. Qiinkii kerahatine de- 
lalet eden haberler varid olmu§tur, dediler. 

Filhakika kerahati iki sebebtendir : 

Birincisi. Bayram ve tesrfk giinlerinde (ki orug tutulmasi haram 
olan) orug tutacagmdan. Boyle yaptiginda butun seneyi oruglu gegir- 
mis. olur. (Bu ise tahrimen mekruhtur.) 

ikincisi de; iftar siinnetini terk ederek, orucu kendisine bir mah- 
rumiyet kabul edip, Cenab-i Hak kendisine oruc yemege ruhsat ver- 
digi haJde nefsine eziyet olsun diye ille de orug tutmaktir. 

Halbuki Allahu Teala azimetlerinin yerine getirilmesini sevdigi 
gibi, ruhsatlariyle de amel edilmesini ister. Binaenaleyh istiyenler, 
bayram ve te§rik giinlerinde oruc tutabilirler. 

Binaenaleyh nefsinin selametini ba§tan ba§a orug tutmakta g6- 
renler; bayram ve te§rik giinlerinde orug tutmamak ve orucu mahru- 
miyet kabul etmemek §artiyla sene orucuna devam etsinler. Sahabe-i 
Kiram ve Tabiin (R.A.) dan bir goklan bu orucu (Savmu'd - Devr 
Orncunu) tutmu§lardir. Ebti Musa E § ' a r i ' nin rivayetinde 
Peygamber Efendimiz : 

«Sencyi boydan boya orug tutan igin Cehennem daralir ve ona 
orada yer kalmaz. Uzerine doksan dugiim vurulur.n (784) buyurmu§- 
tur. 

Bundan bir derece daha a§agisi var. O da senenin yansini orug 
tutmaktir. Yani bir gun yiyip, bir gun tutmaktir. Bu orug nefsi kah- 
retmekte daha kuwetlidir. (£unku hergiin orug tutarsa bunu itiyad 

(184) tmam Ahmed ve Nesei. 



6 nci KlTAB — 3 iincfi BAB — ORUCLARIM TERTlBt 673 

h&llne getirebilir; fakat bir gun yemekle itiyad olmaz. Bunun fazile- 
tini ifade eden pek 50k hadisler vardir. Zira kul bir giin oruq, bir gun 
jjukiir arasindadir. Peygamber Efendimiz : 



ti^fcji bj *JX^-I U^j a^JiI j Ujj £>H -CvLs j 



«Yeriistii ve yeralti hazinelerinin anahtarlari bana takdim edildl; 
fakat ben reddettim ve dedim ki bir gun at;, bir gun de tok kalinm 
[bana yeter] toklugumda sana hamdeder, acligimda da sana niyai 
ederim.» (785) buyurdu. 

Yine Peygamber Efendimiz : 
f .">.•.*' f .-- > * > -: ,> *>.-> .? *• - .«- * 1, ■*.". tf » 

«En makbul oru?, kardegim Davud (A.S.) 'in orucudur. Bir giin 
yer ve bir gun tutardi.n (786) buyurmu§lardir. (Onun icin bu oruca 
"Savm-i Davud" da denir.) 

Abdullah Ibn Amr omrii boyunca oruc, tutmaga ve uyu- 
mamaga karar vermi§ti. Peygamber Efendimiz bunu duyurica: "Sen 
buna guc yetiremezsin, her aydan tic. gun oruc, tut geceleri ise hem 
ibadet et ve hem de uyu", buyurdular. Abdullah : 

— "Benim bundan fazlasma guciim yeter" dedi. Peygamber Efen- 
dimiz: 

— "Iki gun ye bir gun tut" buyurdular. Abdullah: 

— "Ben daha fazlasim yapabilirim" dedi. Resul-i Ekrem: . 

«Bir gun ye bir giin tut.» (787) buyurdular. Abdullah: 



(785) Tinnizi, EbQ ttmame'den. 

(786) Buhfiri ile Muslim, Abdullah b. Amr'dan. 
<*??} Buhari ile M£slim, Abdullah b. Amr 'dan. 

C. I - F. 43 



€74 1HYAU 'ULOMl'D-DIN — CUt: 1 — RUB'UX - tBADAT 



— "Bundan fazlasina gucum yeter" deyince, Resul-i Ekrem: 

tcBundan daha fazilctlisi yoktur.n cevabim verdiler. 
Yine rivayet olundu: 



«Resui-i Ekrem, Ramazandan ba§ka hie. bir ayi boydan boya 0015 
tutmu§ degildir.» (788) 

Senenin yarisim oruc tutamiyanlar iicte birini tutar. Mesela iki 
gun yer, bir gun tutar, her ayin evvelinden, ortasindan ve sonundan 
tiCer gun oruc tutmak senenin iicte biri demektir. Ayni zamanda fa- 
ziletli giinleri de tutmu§ olur. Pazartesi, persembe ve cum'a giinleri- 
ni oruc tutmak da senenin iicte birine yakindir. Buraya kadar anlat- 
tiklanmizla faziletli vakitler meydana cikmis, oldu. 

Asil kemal, orucun manasini anlamak ve oructan maksat, kalbi 
vesveselerden temizlemek, himmetini Allah'a baglamak oldugunu bil- 
mektir. Batinin inceliklerini anlayan basiret sahibi, haline bakar. 
Hali devamh yemegi veya oruclu buluhmagi veyahut bazen yiyip ba- 
zen de oruc tutmagi gerektiriyorsa ona gore hareket eder. Orucun 
manasim, anlayip, kalbini murakabe ile ahiret yoluna girmekte lti- 
zumlu gayreti gosterdikten sonra kalbinin salahindan daha da kork- 
mahdir. Bu ise devamh bir tertlbi gerektirmez. Bunun icin rivayet 
olundu ki Resul-i Ekrem (S.A.) : 

|>AJjl JU-> ^>- ya-ajj Jblju 2 JUL { y»~ fiy+O-i jl5 ». 
ft^U^I JUj^^- ^.j fj-*i* 0\JU ^>- aI>j 

«fBazan] oruca oyle devam ederdi ki dalia bozmiyacak zannedi- 
Hrdi. Bazan da o kadar giinler yerdi ki daha oruc tutmayacak zan- 
nedilirdi. Uyudugu zamanlarda bir daha kalbmayacak zannedilir r 
pece ibadetine devam ettigi siralarda da daha uyumayacak zannedilir- 
di.» (789) 



(788) BuhSri ile Muslim, Hz. Aige'dan. Tecrid-i Sarih C. 6, sf. 296. 

(789) BuhSri ile Muslim, Hz. Aise'den. 



6 nci KtTAB — 3 unci} BAB — ORUCLARIN TERTlBl 675 

Bu da vakitlerin haklanna ne §ekil riayet edecegini niibuwet nft- 
ru ile kegfetmesi bakimindandir. 

Bazi alimler dort giinden fazla iftar etmegi (yani orugsuz kalma- 
.yi) mekruh gormu§lerdir. Bu gunlerden de bayram ve te§rik gunleri- 
ni kasdetmiglerdir. C. unku bundan fazlasi (Yani dbrt giinden fazlasini 
orujsuz olmak) kalbe katihk verfr, kotii adetler dogurur ve §ehvet 
kapilanni agar. Omrtime yemin olsun! Halkin ekseriyeti hakkinda du- 
rum boyledir. Bahusus giinde iki defa yiyenler igin. 

t§te nafile oru?lann tertibinde anlatmak istedigimiz bunlardir. 
Dogrusunu Allah bilir. "Esrar-i Savm" kitabi burada tamam oldu. 
Bildigimiz ve bilmedigimiz Hamd'ler ile bildigimiz ve bilmedigimiz 
nimetlerinden dolayi AUahu Te&la'ya hamdeder, Efendimiz Muham- 
med Aleyhisselama, Aline ve Ashabma ve Allahu Teala'nm tercih 
ettigi butun yaratiklanna salat ve selam ederlz. 

Bu kitabi, Allahu Teala'nin izniyle "Esrar-i Hac" kitabi takib 
edecektir. Yardimci ancak Hazreti Allah'tir. O'na giivenir ve O'ndatt 
yardim dilerim. O bize yeter ve ne guzel muhafizdir. 

(Ihya - Cat: 1 - Kitab: 6'nin sonu) 



www. ihya.org Web Sitesi 
Iftihar ile Sunar 

Web Sitemizde 

Online Kurani Kerim Arama Motoru 

Kutubu Sitte, Sahih Buhari 

Ruya Tabirleri Sistemi 

Binlerce Siir ve Sairler 

Kamus Projesi 

Turkce-Almanca-lngilizce-Hollandaca 

Sozlukler 

Fazilet Takvimi Arka Yaprak Konulari 

Mehmed Emre'nin Eserleri 

Muhtasar llmilhal 

Muhtasar Islam Tarihi 

ve nice ekitaplar, islami bilgiler 
yer almaktadir.. 

HIZMET MUVAFFAK OLSUN DA, 

VARSIN BIZIM YERIMIZ 

CAMININ PABUCLU6U OLSUN 

(S. H. Tunahan ks.) 

Eser Hakkinda 

ya da 

web sitemiz hakkindaki gdrus ve fikirlerinizi 

bizimle paylasmak icin mutlaka 

ziyaret ediniz.. 

www. ihya.org 

www.yakup.info & www.hanci.org